Op zaterdag 12 en zondag 13 september opent Weert opnieuw de deuren van tientallen monumenten tijdens Open Monumentendag. Landelijk wordt dit jaar de veertigste editie gevierd, met als thema ‘Veerkrachtig erfgoed, in tijden van onzekerheid’. Weert kiest voor een eigen invalshoek: 200 jaar Zuid-Willemsvaart. Open Monumentendag valt gelijktijdig samen met het evenement Weert aan het Water op het Bassin. Een mooie gelegenheid om erop uit te trekken dus!
Tussen 1822 en 1826 liet koning Willem I de Zuid-Willemsvaart graven. Sindsdien is Weert onlosmakelijk met het kanaal verbonden. Het weerstond twee oorlogen, bracht bedrijvigheid, zag die weer verdwijnen en veranderde van drukke werkader in een geliefde plek om te wandelen, fietsen en vissen.
Dat verhaal van aanpassen en standhouden sluit aan bij het landelijke thema. Eeuwenlang boden monumenten bescherming, terwijl monumenten vandaag zelf bescherming nodig hebben tegen klimaatverandering, verstedelijking en een tekort aan vakmensen.
Feestelijke opening met boekpresentatie
Het Open Monumentenweekend krijgt op vrijdag 11 september een feestelijke aftrap in de Paterskerk aan de Biest 43. Burgemeester mr. Raymond Vlecken opent daar om 19.30 uur officieel de expositie Stromend verleden, bruisend heden – Zuid-Willemsvaart 1826–2026. Bij die gelegenheid wordt hem ook het gelijknamige boek over de geschiedenis van het kanaal aangeboden.
De expositie brengt verleden, heden en toekomst langs de vaart samen, van scheepswerf en meelfabriek tot haventerminal De Kempen en de moderne bedrijventerreinen. Daarmee vormt de tentoonstelling meteen het startpunt van de Open Monumentendagen. De Paterskerk is die avond vanaf 19.00 uur geopend.
Het kanaal komt tot leven
Het lokale thema is tijdens het weekend op verschillende plekken in de stad te beleven. In de Paterskerk is de expositie Stromend verleden, bruisend heden te zien, met historische foto’s van 1890 tot 1990, dronebeelden van nu en memorabilia die de familiebedrijven langs het water zelf inbrachten.
Aan de passantenhaven zijn activiteiten voor de jeugd en ook het Wertha Bier Museum & Proeflokaal de Mouttoren opent zijn deuren. Bij landhuis Les Beaux Champs (‘D’n Advokaot’) aan de Lozerweg ligt bovendien een historische Kempenaar afgemeerd. Gidsen vertellen daar over het ontstaan van de vaart in relatie tot het landgoed.
Urnenveld op Boshoverheide vernieuwd
Bijzondere aandacht gaat dit jaar uit naar de Urnenvelden op de Boshoverheide. Met meer dan driehonderd grafheuvels is dit volgens de organisatie het grootste urnenveld van Noordwest-Europa. De informatievoorziening op het veld is volledig vernieuwd. Nieuwe kunstwerken brengen de eeuwenoude begrafenisrituelen tot leven, terwijl de graven veilig in situ bewaard blijven.
Tijdens Open Monumentendag kunnen bezoekers over de Archeoroute langs het veld wandelen. Op zondag rijden stadsgidsen een fietsrondje dat het urnenveld aandoet.
Suske en Wiske
Speciaal voor de gelegenheid verschijnt het Suske en Wiske-avontuur De holle heuvels. Bij een besteding van minimaal 5 euro ontvangen bezoekers zaterdag 12 september een gratis Suske en Wiske-album bij de winkeliers van de Muntpassage. Tussen 10.00 en 16.00 uur is er op het AH-plein ook een meet & greet met Suske en Wiske.
Ruim twintig monumenten open
Van kasteelpark tot molen en van kapel tot moskee: door heel Weert en de kerkdorpen zetten monumenten hun deuren open. Naast de genoemde locaties zijn dat onder meer Kasteelpark Nijenborgh, Museum W, de St.-Martinuskerk met beklimming van de toren en het beiaardmuseum, Abdij Maria Hart, de Mariakapel Ursulinenhof en het Franciscus Huis met de expositie in Beeld: Stad en Ziel.
Ook de Donatus- en Odakapel, de Turkse Moskee, het Fatima Huis, Kunstcentrum Weert en een reeks historische molens in Keent, Tungelroy, Swartbroek en Stramproy doen mee. De toegang is overal gratis.
Weert als openluchtmuseum
Wie de stad op eigen gelegenheid wil ontdekken, kan gebruikmaken van de gratis digitale stadsgids weertinkaart.nl. Op tal van panden zijn erfgoedbordjes met een QR-code aangebracht die ter plekke extra achtergrond, foto’s en filmpjes ontsluiten. Bezoekers kunnen zo hun eigen route samenstellen langs rijks- en gemeentelijke monumenten, de Gouden Eeuw van Weert, de molens of de brouwerijen.
Programmaboekje afhalen
Het volledige programmaboekje is op zaterdag af te halen bij de Open Monumentendag-Stadsgidsen-marktkraam tegenover de Martinuskerk en ligt daarnaast bij alle geopende monumenten klaar.
Vanaf maandag 31 augustus is het boekje ook verkrijgbaar bij de VVV-informatiepunten en Art-is Communicatie aan de Molenpoort 12 in Weert.
Open Monumentendag Weert 2026 is een samenwerking van Weert Marketing, de gemeente Weert en het comité Open Monumentendag Weert.
Praktische informatie
- Wat: Open Monumentendag Weert 2026 – thema 200 jaar Zuid-Willemsvaart
- Officiële opening: vrijdag 11 september, 19.30 uur, Paterskerk (Biest 43), door burgemeester mr. Raymond Vlecken, met boekpresentatie
- Open Monumentendag: zaterdag 12 en zondag 13 september 2026
- Toegang: gratis
- Programma en openingstijden: per monument verschillend; te vinden in het programmaboekje en op de website van Open Monumentendag
- Programmaboekje: vanaf maandag 31 augustus bij Art-is Communicatie (Molenpoort 12, Weert); op zaterdag 12 september bij de marktkraam van de Stadsgidsen Weert tegenover de Martinuskerk en bij alle geopende monumenten
