In 2026 bestaat de Zuid-Willemsvaart 200 jaar. Twee eeuwen geleden werd het kanaal voltooid, een waterweg die Weert en de regio blijvend heeft gevormd. Het bracht handel, bedrijvigheid en welvaart en legde een basis voor de stadsontwikkeling van Weert en de economische ontwikkeling van Nederweert. Het kanaalwater werd bovendien gebruikt voor bevloeiing van gronden.
Op initiatief van Geschied- en Oudheidkundige Kring De Aldenborgh organiseren culturele en historische partners een herdenkingsjaar met lezingen, muziek, theater, poëzie, educatie, een fotowedstrijd en een speciaal jubileumbier.
“Nu het kanaal of schipvaert is volmaekt het jaer 1826 in den maendt augustus en het eerste schip daer door gegaen den zelve maendt den 25 augustus.”
(Dagboek Jan Moonen, Tungelroy)
Vijf dagen varend erfgoed (8–11 juli 2026)
Van 8 tot en met 11 juli 2026 chartert De Aldenborgh een rondvaartboot voor een programma op het water. Bezoekers beleven de geschiedenis van het kanaal vanaf het water zelf.
Hoogtepunten
- Optreden van Shantygroep Aan Paol 60 tijdens een rondvaart
- Historische toelichtingen en re-enactment onderweg
- Muzikale bijdragen en internationale ontmoetingen
Kanalenviersprong (7 juli 2026)
Op dinsdag 7 juli 2026 organiseert de Erfgoedgemeenschap Nederweert een activiteit bij de Kanalenviersprong. Hier komen drie waterwegen samen: de Zuid-Willemsvaart, de Noordervaart en het Kanaal Wessem–Nederweert. Dit knooppunt speelde een rol in handel, turftransport, waterbeheer en defensie.
Bijna een Spaans kanaal
Plannen voor een kanaal in deze regio dateren uit de zeventiende eeuw. De Fossa Eugeniana (ook Fossa Peellandia genoemd) werd tussen 1626 en 1629 aangelegd in opdracht van Isabella Clara Eugenia tijdens de Tachtigjarige Oorlog.
Op woensdagmiddag 8 juli 2026 brengt Banda Unió Protectora Musical de Llombai (Valencia) een muzikale ode aan dit project, uitgevoerd vanaf een boot. Het optreden vindt plaats tijdens hun bezoek aan Weert, op uitnodiging van Harmonie St.-Joseph 1880 Weert.
Lozen, Napoleon en internationale watergeschiedenis
De Zuid-Willemsvaart werd tussen 1822 en 1826 aangelegd in opdracht van koning Willem I der Nederlanden. Delen van het tracé waren eerder gegraven in 1808 en 1809, onder bewind van Napoleon Bonaparte, als onderdeel van het Grand Canal du Nord.
In het Belgische Lozen (deelgemeente van Bocholt) ligt het Sas van Lozen. Op 10 mei 1940 werd Lozen bekend door “het gat van Lozen”.
Op dinsdagavond 21 juli 2026 verzorgen deskundigen in Lozen een toelichting op de geschiedenis van het grensdorp en het kanaal.
Avond4Daagse, stadsgidsen en Fotogroep Weert
Tijdens de Avond4Daagse van Altweerterheide loopt de route langs onder meer de Zuid-Willemsvaart, die in 2026 centraal staat. De Stadsgidsen Regio Weert besteden aandacht aan 200 jaar ‘Wieërter knaal’. Fotogroep Weert, die in 2026 het 75-jarig bestaan viert, richt een jubileumexpositie in met het kanaal als thema.
Poëzie, fotografie en jubileumbier
Fotowedstrijd – Erfgoedgemeenschap Nederweert
Thema: “De Zuid-Willemsvaart: een zegen of een steen des aanstoots?” De wedstrijd richt zich op landschappelijke relicten van het kanaal uit 1826.
Poëziepriês Veldeke Wieërt 2026
Thema: ‘200 Jaor aanne Knaal’ De dialectwedstrijd krijgt in 2026 een thematische invulling rond het jubileum. Inzendingen en jurering worden gepresenteerd tijdens een cultureel programma in het Munttheater.
Jubileumbier ‘Paol 60’
Stichting Wertha Mouttoren brouwt een speciaal bier: Paol 60.
Na de aanleg van het kanaal markeerden kilometerpalen de afstand vanaf Maastricht naar ’s-Hertogenbosch. “Paol 60” stond halverwege de route.
Lezingenreeks: vier eeuwen kanaalgeschiedenis
Gedurende het jubileumjaar verzorgt De Aldenborgh een lezingenreeks over de betekenis van de Zuid-Willemsvaart.
Sprekers en thema’s:
- Alfons Bruekers
Over de zeventiende-eeuwse Fossa Peellandia in het Land van Weert. - Joost Welten
Over Le Grand Canal du Nord, Napoleons plan om Antwerpen met Maas en Rijn te verbinden. - Theo Schers
Over bedrijvigheid langs het water: ambacht, industrie, handel en stadsontwikkeling. - Peter Korten
Over twee eeuwen leven aan het kanaal: economische ontwikkeling en maatschappelijke gevolgen.
De lezingen vormen de basis voor een publicatie en een historische tentoonstelling.
Muziekspektakel “Code Napoleon” – april 2027
In april 2027 vindt in het Munttheater het muziektheaterspektakel Code Napoleon plaats. De productie is geïnspireerd op het werk van historicus Joost Welten. Hub aan den Boom tekent voor de theaterbewerking.
De uitvoering is in handen van:
- Zangvereniging Creatura
- Muzikanten van Harmonie St.-Joseph 1880
- Gastzangers en -muzikanten uit de regio
Ook basisscholen worden via een educatief project betrokken.
Een jaar vol verbinding
Met meer dan een dozijn activiteiten staan Weert en omgeving stil bij 200 jaar Zuid-Willemsvaart. Meer informatie volgt via www.dealdenborgh.nl en de deelnemende organisaties.
