Vertrouwen centraal in stevig debat over informatieproces in Weert

De gemeenteraad van Weert heeft woensdagavond 22 april uitgebreid stilgestaan bij het eindrapport van informateur Rick van Meel. De avond begon met een toelichting op het doorlopen proces. Daarna groeide het uit tot een stevig en langdurig debat waarin vooral de breuk tussen Weert Lokaal en OnsWeert centraal stond. De toon was op momenten scherp, met vragen over transparantie, vertrouwen en de manier waarop de nieuwe beoogde coalitie tot stand is gekomen.

Toelichting informateur

Informateur Van Meel opende de avond met een toelichting op het proces en benadrukte direct dat zijn document geen klassiek eindadvies is. “Het is geen eindadvies, maar eigenlijk een rapport waarin we een aantal zaken concluderen.” Hij schetste hoe in de eerste gespreksrondes een breed draagvlak zichtbaar was. “Alle fracties wilden bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen,” aldus Van Meel. Ook inhoudelijk zag hij weinig grote verschillen tussen partijen, wat volgens hem ruimte bood voor meerdere coalitievarianten.

Weert Lokaal en OnsWeert als ‘motorblok’

Een belangrijk moment in het proces was de derde gespreksronde op 13 april, waarin werd onderzocht of Weert Lokaal en OnsWeert samen een zogenoemd motorblok konden vormen. Volgens de informateur verliep dat gesprek constructief. “Ik heb dat vanuit alle mensen die in dat gesprek plaatsvonden als heel prettig en constructief ervaren.” Kort daarna veranderde de situatie echter. OnsWeert trok zich terug uit deze samenwerking en koos voor een andere richting. Van Meel gaf aan dat dit voor hem onverwacht kwam. “Toen de heer Mols mij om vijf uur belde, toen was ik verbaasd. Ja, verrast.”

Daarmee ontstond een nieuwe coalitievariant met OnsWeert, DUS Weert, VVD en CDA. Volgens de informateur betekende dit feitelijk het einde van de informatiefase en het begin van de formatie, waarin hij zelf geen rol meer heeft.

Weert Lokaal: “Dit voelt als een klap in het gezicht”

Namens Weert Lokaal klonk stevige kritiek op het verloop van het proces. De partij gaf aan dat er op 13 april nog sprake was van constructieve gesprekken met OnsWeert, waarbij volgens hen al belangrijke stappen waren gezet richting samenwerking. “Feitelijk hadden we al een groot deel van het formatieproces afgewerkt,” stelde de fractie. Er zou overeenstemming zijn bereikt op meerdere inhoudelijke thema’s en het motorblok zou door beide partijen zijn bevestigd.

De plotselinge koerswijziging voor een andere coalitievariant kwam volgens Weert Lokaal dan ook volledig onverwacht. OnsWeert had besloten om het net gevormde motorblok los te laten. “In onze beleving is het onwaardig en verdienen onze inwoners beter,” aldus de partij. “Dit voelt als een klap in het gezicht van onze partij en van onze kiezers.”

Weert Lokaal stelde nadrukkelijk vragen over de gang van zaken en de waarde van gemaakte afspraken. “Wat is de waarde van mondelinge afspraken en bevestigingen met OnsWeert als die op een later moment worden omgedraaid?” Daarbij werd ook gewezen op het effect richting inwoners. “Deze handelswijze ondermijnt het vertrouwen in de politiek” aldus de fractie.

OnsWeert: “Bewuste en democratische keuze”

OnsWeert reageerde door te benadrukken dat de keuze zorgvuldig en intern tot stand is gekomen. “Het betreft een bewuste en democratisch tot stand gekomen keuze.” Volgens de partij was het gesprek op 13 april onderdeel van een verkenning en is de uiteindelijke beslissing pas daarna binnen de fractie genomen. “Na het gesprek hebben we verschillende mogelijkheden teruggekoppeld aan onze fractie.”

Volgens OnsWeert stond daarbij één centrale vraag centraal: “Welke samenwerking biedt voor Weert de meeste kansen op goed bestuur en de gewenste koerswijziging.” De conclusie was dat een andere coalitievariant beter aansloot bij die doelstelling. “Wij hebben echt heel bewust gekozen om die andere weg te verkennen.”

De partij erkende wel dat de communicatie beter had gekund. “Achteraf kun je constateren dat zaken in de communicatie anders hadden gekund. Dat erkennen wij.” Tegelijk werd benadrukt dat het geen keuze tegen Weert Lokaal was. “Dat is geen keuze tegen partijen of tegen personen. Dat is een keuze voor Weert.”

Nadruk op verkiezingsuitslag en verandering

De beoogde coalitiepartijen VVD, CDA en DUS Weert spraken hun steun uit voor de gekozen richting en benadrukten dat deze volgens hen past bij de verkiezingsuitslag. De VVD gaf aan dat de partij bewust heeft gekozen voor samenwerking met OnsWeert.

Daarbij werd gewezen op de duidelijke groei van OnsWeert. “OnsWeert groeide van 0 naar 7 zetels. Dat is een uitzonderlijke ontwikkeling en een duidelijke uitspraak van de kiezer.” Het CDA gaf aan dat deze variant al eerder als mogelijkheid was benoemd. “We hebben een variant aangegeven zoals die nu voorligt. Dat hebben we expliciet benoemd.” DUS Weert benadrukte dat de partij bereid is bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen en riep op tot samenwerking.

Tegelijk wezen meerdere coalitiepartijen de kritiek op “achterkamertjespolitiek” van de hand. “Dat herkennen wij totaal niet,” aldus de VVD.

Zorgen over vertrouwen

Ook andere partijen spraken hun zorgen uit over het proces. GroenLinks/PvdA was kritisch op de gang van zaken en stelde dat het vertrouwen is geschaad. “Dit is niet alleen allesbehalve transparant, maar ook respectloos richting de informateur en andere partijen,” aldus de fractie.

D66 sloot zich daarbij aan en legde de nadruk op het vertrouwen van inwoners. “Hoe ziet u zelf het effect van deze gang van zaken op het vertrouwen van inwoners in de lokale democratie?” Daarbij werd benadrukt dat juist bij een lage opkomst extra zorgvuldigheid nodig is in het formatieproces.

Vooruitblik

Ondanks de stevige woorden werd ook vooruitgekeken naar de komende bestuursperiode. Meerdere partijen gaven aan dat samenwerking noodzakelijk is, ongeacht de ontstane spanningen. OnsWeert gaf aan te willen werken met alle partijen in de raad. “Wij willen een goede samenwerking, met alle fracties, met alle raadsleden.”

Met het debat is de informatiefase formeel afgerond. De vier partijen OnsWeert, DUS Weert, VVD en CDA zetten het proces voort in de formatie, waarin een coalitieakkoord moet worden opgesteld. De discussie in de raad maakte echter duidelijk dat de politieke verhoudingen onder druk staan. De komende periode zal moeten blijken in hoeverre partijen erin slagen om die verhoudingen te herstellen en het vertrouwen, zowel onderling als bij inwoners, te versterken.